Robisz coś na cito? Sentencje łacińskie, których używamy na co dzień

 

Łacina – język prawie martwy, ale jego znajomość jest obowiązkowa m.in. dla studentów prawa czy medycyny. Jednak wbrew pozorom nie tylko prawnicy i lekarze go znają. Mnóstwo ludzi posługuje się nim na co dzień, wtrącając jakieś zwroty w swoje wypowiedzi lub po prostu chcąc zabłysnąć przed nauczycielem, dziewczyną, chłopakiem czy potencjalnym pracodawcą (co nie zawsze jest dobrym pomysłem).

Oto nieliczne z naprawdę ogromnej puli łacińskich zwrotów oraz sentencji, które możemy usłyszeć nie tylko od uczonych w tym zakresie, lecz także ludzi na rynku, na spacerze, w kinie etc.:

 

Lupus in fabula” / Video lupum” – O wilku mowa” lub Patrz, wilk”.

 

Festina lente!” – „Śpiesz się powoli!”; według przekazów ulubione powiedzenie Oktawiana Augusta. Uważał on bowiem, że panujący nie powinien szybko i bez przemyślenia podejmować decyzji.

 

Warunek sine qua non” to po prostu warunek konieczny do spełnienia; dziś można spotkać się z tym w wielu miejscach pracy, a także podczas jej poszukiwania.

 

Cito! – dosłownie: szybko; widywane na skierowaniach na badania; dla osób, które tego zwrotu nie znają i będą się zastanawiać, po co doktor im takie coś narysował, już wszystko jasne!

 

Veni, vidi, vici – „Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem to słowa Gajusza Juliusza Cezara po zwycięstwie nad Fernacesem, królem Pontu; Jan III Sobieski, parafrazując te słowa, napisał „Venimus, vidimus, Deus vicit – „Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył – w liście do Innocentego XI podczas przesłania chorągwi Proroka zdobytej pod Wiedniem w 1683 r.

 

Iacta alea est – „Kości zostały rzucone”; powiedział to Juliusz Cezar po przekroczeniu rzeki Rubikon. Oznacza to podjęcie decyzji, od której już nie ma odwrotu.

 

Zobacz także: Po czym poznasz typowego Polaka?

 

Et tu, Brute, contra me? – I Ty, Brutusie, przeciwko mnie?; mówi się, że to ostatnie słowa Juliusza Cezara, kiedy to odkrył, że jego przyjaciel był jednym z czołowych opozycjonistów organizujących zamach na jego życie. Dziś używa się tego zwrotu bardziej żartobliwie.

 

Hannibal ad portasHannibal u bram!”; okrzyk Rzymian, który prawdopodobnie wszedł do użycia po udanej, acz wyniszczającej, przeprawie Hannibala, wodza kartagińskiego, przez Alpy i kilku zwycięstwach nad Rzymianami podczas II wojny punickiej. W ostatecznym rozrachunku jednak został on pokonany przez Scypiona Afrykańskiego Starszego w bitwie pod Zamą w 202 r. p.n.e.

 

Przyjmować coś a priori oznacza brać coś za pewnik, uprzedzając fakty, z góry. Według Immanuela Kanta oznacza to, co wcześniejsze, pierwotne, nie podlegające dowodzeniu.

 

De gustibus non est disputandumO gustach nie ma dyskusji; każdy ma prawo do własnych upodobań, dlatego w zróżnicowanym towarzystwie lepiej nie wchodzić w dyskusję o tychże.

 

Ergo bibamus!Pijmy więc!; było to ulubione zawołanie papieża Marcina IV (1281-85), używał go, kończąc dyskusje.

 

O tempora! O mores! – O czasy! O obyczaje!”; ponadczasowe słowa Cycerona z jego mowy przeciw Katylinie, które używane, a także parafrazowane, są do dzisiaj, szczególnie gdy w towarzystwie znajdzie się np. osoba starsza, z innego pokolenia, która nie rozumie zachowania młodych.

 

Pacta sunt servandaUmów należy dotrzymywać.

 

Primum non nocere  „Po pierwsze nie szkodzić”; jest to jedna z zasad w medycynie, a jej twórcą okrzykuje się Hipokratesa, choć bardziej w związku z tradycją niż z rzeczywistością

 

Quod me nutrit, me destruit„Co mnie żywi, zabija mnie”.

 

Zobacz także: „Wziąść” i „poszłem”, czyli jak niszczymy język polski?

 

„Per aspera ad astra – „Przez trudy do gwiazd”; autorem tej sentencji jest Seneka.

Oraz szereg krótszych sformułowań, używanych chyba najczęściej:

 

„De facto – „W rzeczywistości/faktycznie; dziś używane jako wtrącenie w dłuższą wypowiedź.

 

„Et cetera – „I tak dalej; oba wyrażenia stosowane są dziś zamiennie.

 

„Nolens volens – „Chcąc nie chcąc”.

 

„Sensu stricto – „W ścisłym znaczeniu”.

 

A na podsumowanie: „Quidquid Latine dictum sit, altum videtum czyli Cokolwiek powiesz po łacinie, brzmi mądrze”.

Choć i z tym lepiej nie przesadzać, żeby nie wyjść na bufona, który nauczył się kilku zwrotów i uważa się za inteligenta.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Ostatnie posty
Please reload

RSS Feed

Skontaktuj się z nami

Znajdziesz nas:

  • Facebook Social Icon
  • Instagram Social Icon
  • snapchat dailyvibes
  • YouTube Social  Icon

DailyVibes - kulturalny, lifestylowy portal.
Znajdziesz tu: recenzje filmów, książek i spektakli, zdrowe przepisy, artykuły o zwierzętach, publicystykę, ciekawostki o zdrowiu, urodzie i sporcie.
Codzienna dawka pozytywnych wibracji!

Warszawa, Polska