Kwestia kobiet w teatrze. Najciekawsze polskie spektakle teatralne

 

Teatr jest jednym z nielicznych miejsc, w których artyści mogą pokazać swój wielki talent i nieposkromioną fantazję artystyczną. Ruch obywatelski #metoo spowodował, że również w polskim teatrze postanowiono dołożyć wszelkich starań, aby aktorzy czuli się komfortowo w odgrywanych przez siebie scenach. Wcześniej dochodziło do wielu kontrowersyjnych wydarzeń, które doprowadzały do publicznej dyskusji. Obecnie głos kobiet coraz częściej jest widoczny nie tylko w międzynarodowym, ale i w polskim teatrze. Oto kilka ze spektakli teatralnych, które podejmują kwestię kobiet w teatrze.

  • Fedra Mai Kleczewskiej, Teatr Narodowy w Warszawie

Inspiracją do stworzenia spektaklu Mai Kleczewskiej jest tragedia Jeana Racine’a z 1677 roku, w której główną bohaterką jest Fedra – siostra Ariadny i druga żona Tezeusza. Kobieta zakochała się bez pamięci w swoim pasierbie – Hipolicie, który nie odwzajemniał jednak jej miłości. W akcie zemsty postanowiła oskarżyć go o gwałt i opowiedzieć o wszystkim mężowi. Tezeusz wydał na niego wyrok, przez co Hipolit umarł za sprawą wezwanego przez klątwę morskiego potwora, a Fedra postanowiła popełnić samobójstwo. W spektaklu Kleczewskiej wzięła udział m.in. Danuta Stenka oraz Jan Englert. Głównym tematem spektaklu została miłość namiętna, która nie ma możliwości spełnienia. Przez taką miłość kobieta wpada w szał, aby nie dopuścić do szczęścia ukochanego kochanka. Racje nieszczęśliwej kobiety zostały zestawione z racjami mężczyzny, który kocha inną kobietę.

  • Bachantki Mai Kleczewskiej, Teatr Powszechny w Warszawie

Ponownie Maja Kleczewska postanowiła wziąć pod warsztat dzieło innego twórcy, w tym przypadku tragedię Eurypidesa, w której bóg dzikiej przyrody i winnej latorośli Dionizos zemścił się na tebańskim władcy Penteuszu. Zamienione w bachtanki – matka i siostra Penteusza, nie rozpoznały ukrywającego się pod zwierzęcym ubraniu mężczyzny i w mistycznym szale rozszarpały go z innymi menadami. Maja Kleczewska wraz z Łukaszem Chotkowskim postanowili ukazać starcie starszych sił – Penteusza i nowych – boga Dionizosa. Szał bachtanek można uznać za szał, który jest odwetem za lekceważenie kobiet. W rolę Dionizosa i Agawę wcieliła się Sandra Korzeniak, która została przewrotnie osadzona w męskiej roli. Za pomocą tego zabiegu dodatkowo podkreślono fakt, że to właśnie Dionizos-kobieta wygrała z władcą-mężczyzną. Spektakl jest również wyrazem rewolucyjnych idei, które mają zachęcić kobiety do walki o własne wartości.

  • Pod presją Mai Kleczewskiej, Teatr Śląski w Katowicach

Maja Kleczewska wyreżyserowała w Katowicach spektakl „Pod presją” według filmu Johna Cassavetesa z 1975 roku. Główną bohaterką spektaklu jest Mabel, która jest kobietą w średnim wieku. Niestety mimo ustabilizowanego życia (posiadania męża i córki), kobieta cierpi na zaburzenia psychiczne, które wpływają na jej relacje z rodziną. Napór codziennych problemów wpływa na nią destrukcyjnie. W rolę głównej bohaterki wcieliła się Sandra Korzeniak, która wystąpiła również w Materiałach do Medei. Reżyserka Maja Kleczewska i aktorka Sandra Korzeniak są laureatkami Paszportów POLITYKI. W 2017 roku reżyserka otrzymała prestiżową nagrodę teatralną w Europie: Srebrnego Lwa za innowację w teatrze, przyznanego reżyserce podczas Teatralnego Biennale w Wenecji. Celem Kleczewskiej było stworzenie filmu w teatrze, w którym widz obserwowałby proces powstawania filmu. Dzieło Cassavetesa przedstawia obraz amerykańskiej kobiety, która powinna być idealną panią domu, wyzbywając się jednocześnie własnych ambicji, marzeń i planów. Kleczewska stara się skonfrontować swoje spojrzenie na współczesną sytuację kobiet z filmem Cassavetesa.

  • #Gwałt na Lukrecji Marcina Libera, AST Kraków

Spektakl powstał na podstawie dramatu „Gwałt na Lukrecji” Williama Szekspira w przekładzie Jana Kasprowicza, będąc również spektaklem dyplomowym Marcina Libery. Główna bohaterka dramatu została zgwałcona przez syna Tarkwiniusza Pysznego, Sekstusa Tarkwiniusza pod nieobecność swojego męża. Nie mogła znieść hańby, która ją dotknęła, dlatego postanowiła popełnić samobójstwo. Historia Lukrecji zdaje się uniwersalna, ponieważ Libera postanowił ją przenieść do współczesnej rzeczywistości, w której żona radnego z Bydgoszczy zmaga się z podobnym problemem. Libera zdecydował się na ukazanie zarówno rzeczywistości rzymskiej, jak i ówczesnej, ponieważ współczesne opowieści przeplatane są fragmentami poematu Williama Szekspira. Spektakl staje się więc świetnym przykładem ukazującym #MeToo w teatrze. Zatroszczono się o każdy szczegół, począwszy od scenografii, charakteryzacji po akompaniament pianina i interpretację gitarową Mateusza Palucha. Jest on również przestrogą dla każdej kobiety, ponieważ gwałt może dotknąć każdą z nas bez względu na pochodzenie, status i okoliczności.

  • Materiały do Medei Jakuba Porcari, Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie

Główną bohaterką spektaklu Materiały do Medei w reżyserii Jakuba Porcari jest postać mitologiczna – tytułowa Medea, która zwariowała pod wpływem zawodu miłosnego. Swoje losy związała z Jazonem, który wyruszył na poszukiwanie Złotego Runa, jednak wykorzystał kobietę i postanowił swoje życie związać z inną. Medea zemściła się, zabijając nową wybrankę Jazona, a po wielu wydarzeniach z życia stała się partnerką Achillesa. Spektakl został przygotowany na podstawie dramatu Gnijący brzeg. Materiały do Medei. Krajobraz z Argonautami autorstwa niemieckiego dramaturga Heinera Müllera, jednak z powodu decyzji reżysersko-aktorskiej postanowiono o skróceniu tytułu, aby mogła w nim wystąpić Sandra Korzeniak. Spektakl został uznany jako jedyny, który nie przedstawia greckiej dzieciobójczyni w chwili zabójstwa dzieci. Medea została przedstawiona jako współczesna kobieta, która otacza się licznymi kosmetykami, aby zakryć swoje emocje pod warstwą grubego makijażu. Kobieta zachowuje się nerwowo, bluzga i wydaje z siebie głośne okrzyki. Rozchwiana emocjonalnie nie jest w stanie poradzić sobie z nadmiarem uczuć, jednak stara się je wszystkie okiełznać. Autorką scenografii do spektaklu została Anna Maria Karczmarska, która stworzyła falistą konstrukcję przypominającą waginę. Prawdopodobnie jest to nawiązanie do archetypu kobiety, która jest zarówno matką, córką, jak i kochanką i żoną. Jej kobiecość jest stale wystawiana na próby i podburzana przez otoczenie.

  • Diabły Agnieszki Błońskiej, Teatr Powszechny w Warszawie

Jedną z najciekawszych premier Teatru Powszechnego w Warszawie jest spektakl Diabły w reżyserii Agnieszki Błońskiej, która postanowiła stworzyć manifest w obronie kobiecego ciała. W spektaklu wzięło udział sześć aktorek – (Karolina Adamczyk, Klara Bielawka, Aleksandra Bożek, Oksana Czerkaszyna, Natalia Łągiewczyk, Maria Robaszkeiwicz) i jeden aktor (Arkadiusz Brykalski), który rozpoczyna spektakl, wygłaszając monolog o złu pochłaniającym dusze ludzkie. Aktorzy mieli na sobie cielistą bieliznę, która zlewała się z kolorem ich skóry. Za pomocą tego zabiegu aktorzy zostali ogołoceni i pozbawieni możliwości zakrycia swoich niedoskonałości. Aktorów dzielą lata, które widać właśnie na ich ciałach, „ozdobionych” cellulitem, bliznami i zaczerwieniami. W spektaklu było bowiem dużo nagości, która była podkreślana na każdym kroku. Głównym tematem spektaklu Diabły jest ukazanie kobiety jako ofiary m.in. Kościoła katolickiego, który jest odpowiedzialny za całe zło, które dotknęło kobiety, a także osoby o nieheteronormatywnej orientacji seksualnej. Aktorzy posługują się wulgaryzmami, które tworzą ekspresyjny i emocjonalny obraz np. Oksana Czerkaszyna wypowiada słowa „zrobię w waszych europejskich dupach rzeź wołyńską”. Spektakl odwołuje się do innych dzieł filmowych i teatralnych np. Romana Polańskiego czy Andrzeja Żuławskiego, którzy postanowili przedstawić obraz kobiety ze swojej perspektywy. Wykorzystano również cytaty teologów i hierarchów kościelnych, w tym papieży. Diabły sprzeciwiają się więc wykreowanemu obrazowi kobiecego ciała.

  • Kobiety objaśniają mi świat Iwony Kempy, Teatr Nowy Proxima w Krakowie

Inspiracją do stworzenia spektaklu stała się książka Mężczyźni objaśniają mi świat autorstwa amerykańskiej pisarki i działaczki feministycznej Rebeki Solnit, która napisała o symbolicznej przemocy ze strony mężczyzn. Spektakl staje się więc sparafrazowaną formą sceniczną, która została skoncentrowana na kobietach. Ze względu na poruszaną tematykę, spektakl otrzymał Nagrodę Specjalną Jury Międzynarodowego Festiwalu Boska Komedia w 2019 roku. Kobiety objaśniają mi świat w interesujący sposób ukazują świat, który jest widziany oczami nie mężczyzny, ale kobiety – płci rzekomo słabej, delikatnej i pozbawionej inteligencji. Teatr Nowy Proxima w Krakowie postanowił obrać sobie za cel przedstawienie spektaklu, który byłby stworzony przez kobiety i skierowany do kobiet. Podstawą merytoryczną do spektaklu stały się teksty współczesnych kobiet, w tym m.in. dziennikarek, pisarek oraz artystek, które śmiało wypowiadają się o sytuacji kobiet w ówczesnych czasach. Spektakl jest swego rodzaju manifestem kobiecości, formą dokumentującą realne historie, a także próbą wykrzyczenia wszystkich emocji, które leżą na dnie serca. Świat ma zostać objaśniony właśnie przez kobiety, które pragną pokazać swój gniew, wściekłość oraz żal do rzeczywistości, która zamyka przed nimi wiele możliwości. W przeciwieństwie do dyskursu dominującego (mężczyzn), aktorki-kobiety zamierzają uwypuklić wartości kobiety i pokazać swoją złość, która bardzo często jest skrywana pod powłoką milczenia, samotności i odartej godności.

  • Miłość od ostatniego wejrzenia Iwony Kempy, Teatr Dramatyczny w Warszawie

Dramat powstał w oparciu o powieść chorwackiej pisarki Vedrany Rudan, w której główna bohaterka zabija swojego męża, ponieważ nie mogła znieść przemocy psychicznej i fizycznej ze strony mężczyzny, którego niegdyś szczerze kochała. Tilda, żyjąca w przemocowy związku z mężem-sędzią stara się sprzeciwić jego postawie, jednak nie jest w stanie wyzwolić się spod jego opresji. Wszelka próba buntu spełza na niczym. Iwona Kempa postanowiła stworzyć narrację, która będzie rozpisana na cztery aktorki (Karolinę Charkiewicz, Magdalenę Czerwińską, Annę Gajewską, a także Agatę Wątróbską), którym partneruje Małgorzata Niemirska w roli matki. Kobiety są ubrane w suknie ślubne i nawzajem wymieniają się swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi epizodów z życia Tildy. W tle sceny znajdują się pudła ze ślubnymi strojami, które mogą stać się nawiązaniem do trumien i stanu emocjonalnego Tildy. Moim zdaniem interesującym zabiegiem jest „przyodzianie” aktorek w suknie ślubne, ponieważ są one kojarzone z niewinnością, kobiecością oraz perspektywą zmiany stanu cywilnego kobiety. Panna Młoda nie jest świadoma tego, co stanie na jej drodze po wyjściu za mąż. Snuje wielkie plany dotyczące przyszłości, w której ona i jej mąż stworzoną zgodną i namiętną relację. W dniu ślubu jest najlepszą wersją siebie.

  • Cząstki kobiety Kornéla Mundruczó, Teatr Rozmaitości w Warszawie

Reżyser teatralny postanowił przeanalizować sylwetki kilku bohaterów, w tym m.in. typową katolicką parę, która udaje swoją pobożność, a tak naprawdę zmaga się np. z alkoholizmem, niedoszłych rodziców, którzy cierpią z powodu utraty dziecka, schorowaną kobietę, która ukrywa przed córkami swoje problemy, a także pielęgniarkę, której przyjdzie bronić się przed oskarżeniami o śmierć noworodka oraz kuzynkę, którą oskarża się o chęć zawłaszczenia rodzinnego majątku. Perspektywa jaką ofiaruje nam reżyser jest bardzo ciekawa, gdyż to zwykła codzienność, w której jesteśmy skonfliktowani z własnymi pragnieniami oraz światopoglądem naszych znajomych i rodziny. Wszyscy bohaterowie spotykają się podczas obiadu, dzięki czemu obserwujemy ich zachowanie oraz kolejne decyzje. Reżyser postanowił pokazać wybraną sylwetkę kobiety, która zmaga się także z własną tożsamością i macierzyństwem. Mamy tutaj do czynienia z kobietą, która boi się wyjawić prawdę przed swoimi córkami, a także kobietę, która utraciła dziecko lub tę, która została oskarżona o jego śmierć. Każda z tych historii jest uniwersalna i w świetny sposób ilustruje, jakimi jesteśmy ludźmi. W spektaklu zagrali m.in. Monika Frajczyk, Magdalena Kuta, Agnieszka Żulewska, Justyna Wasilewska, Dobromir Dymecki, Sebastian Pawlak, którzy popisali się grą aktorską oraz zadbali o każdy szczegół spektaklu. Cząstki kobiety są rewersem Nietoperza, w którym Kornél Mundruczó ukazał, czym jest eutanazja.

  • Wkurwione kobiety w leju po Polsce Przemysława Wojcieszka, Teatr Capitol we Wrocławiu

Spektakl Wkurwione kobiety w leju po Polsce z tekstem Mai Staśko i w reżyserii Przemysława Wojcieszka został zaprezentowany w Nurcie OFF 39. edycji Przeglądu Piosenki Autorskiej. Spektakl powstał niedługo po tym, jak powstał ruch obywatelski #MeToo, który namawiał do ujawniania się ofiar gwałtów. Spektakl porusza więc ówczesną sytuację kobiet w patriarchalnym społeczeństwie, który umniejsza ich pozycji i wartości. Każda z nich stale musi walczyć o wyższe zarobki i zmagać się z niewybrednymi komentarzami mężczyzn. W spektaklu wzięły udział trzy aktorki, które Adrianna Izydorczyk, Kinga Jasik, Marta Parzychowska, które zagrały główne role. Mamy tutaj do czynienia z wieloma bohaterkami, które walczą o równe prawa. Widz może poznać np. Aleksandrę, która jest spokojną dziewczyną z obrzeży miasta, Samantę, która jest „szmatą z bloku” czy Natalię – kasjerkę. Choć każda z nich jest inna, wszystkie łączy wspólny cel – chęć naprawy rzeczywistości, która została zdominowana przez bezwzględnych mężczyzn. Kobiety miały na sobie białe, męskie koszule. Aktorki wykrzykiwały monologi, ale także śpiewały songi np. „Proszę, nie gwałć mnie”, posługując się przy tym sporą dawką wulgaryzmów. Wraz z upływem czasu kobiety dają upust swoim emocjom. Ze względu na umieszczone w spektaklu treści, został on przeznaczony jedynie dla widzów dorosłych.

Kobiety decydują się opowiadać o swojej bezsilności, słabości psychicznej i fizycznej oraz braku akceptacji własnej osobowości. Mimo że żyjemy w czasach, w których praktycznie każda kobieta może decydować o swojej osobie, wciąż dochodzi do pogwałcenia praw kobiet. Przedstawione przeze mnie spektakle  przedstawiają kobiety, które zmagają się z tymi problemami już od starożytności.

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Ostatnie posty
Please reload

RSS Feed

Skontaktuj się z nami

Znajdziesz nas:

  • Facebook Social Icon
  • Instagram Social Icon
  • snapchat dailyvibes
  • YouTube Social  Icon

DailyVibes - kulturalny, lifestylowy portal.
Znajdziesz tu: recenzje filmów, książek i spektakli, zdrowe przepisy, artykuły o zwierzętach, publicystykę, ciekawostki o zdrowiu, urodzie i sporcie.
Codzienna dawka pozytywnych wibracji!

Warszawa, Polska